Yıllardır dikkatimizi çekmeyen, son zamanlarda ciddi rakamlara ulaşan bir ayrıntıyı sorguluyor tüm uçak yolcuları : Havaalanı vergisi... Yakıt artışı, sigorta, güvenlik bedelleri eklendikçe neredeyse uçak bileti fiyatlarına yaklaşan bu tutar, sadece bilet alınıyorsa rezervasyon sırasında oranı ayrıca bildirilerek tahsil ediliyor. Acenta ile yapılan gezilerde ise genellikle tur bedelinden ayrı tutuluyor. Nedir tam olarak bu havaalanı vergisi?

Aslında satın alınan her uçak biletinin içinde “tax” olarak adlandırılan vergiler yer almaktadır. Yolcu bu tutarı, bilet içinde gömülü olduğundan dolayı pek görmez.

Bilet alınırken bilet bedeli toptan ödense de, vergi ayrı olarak bileti kesen kurum veya kişi tarafından bildirilmektedir.

Bazı ülkelerdeki havaalanları (örneğin Tayland - Bangkok Suvarnabhumi) bu ücreti ayrı tutar, bunun havaalanındaki gişelerden alınmasını ister, fişini de pasaport çıkışında kontrol eder. Dünyanın birçok havaalanında, özellikle Avrupa'da Bangkok örneğinde olduğu gibi bir elden ücret ödeme uygulaması yoktur. Havaalanı vergisi daima bilet alınırken ödenir, ayrıca uğraşılmaz. Elbette, buradan yola çıkarak bir havaalanının sabit bir vergi bedeline sahip olduğunu, oraya uçan her havayolunun yolcudan aynı bedeli steyeceğini düşünmek teknik açıdan yanlıştır.

Yurtdışına yapılan gezilerde vergi, tur bedelinden ayrı gösterilir. Acenta bu parayı tahsil etse de, elinde tut(a)madan direk havayoluna iletir. Yalnız, zaman zaman bu ayırım aşırı karlar için de kullanılabilmektedir. Birkaç acentanın gizli maliyetleri sonradan gösterdiği düşük bütçeli turlardaki yüksek vergi uygulaması, tüm sektörün inandırıcılığını tehlikeye atmaktadır.

Diğer taraftan, birçok havayolu da promosyon adı altında düşük fiyatlar duyurmakta, kimi zaman duyurdukları bu bilet bedelinden (örneğin 240 Euro Amerika Birleşik Devletleri) daha fazla (270 Euro) vergi bedeli istemektedirler. Bir de son zamanlarda güvenlik ücreti, yakıt vergisi derken, ilk uçuş fiyatı katlanarak artabilmektedir.

Peki bu para neden ödeniyor? Aslında havaalanı işletmecisi havayollarından, mağazalardan, ve diğer işletmecilerden ayrıca gelir elde etmektedir. Bunlarla beraber biletler üzerinden alınan ek ücret, havaalanının servis kalitesini devam ettirebilmesi, kimi zaman yükseltilebilmesi için gerekmektedir. Bunun yanısıra güvenlik kontrolleri, bagajlama, çıkış ve giriş salonlarının bakımı ve benzeri birçok gider de buradan karşılanır.

Örneklemek gerekirse, İsviçre’deki Cenevre Havaalanı'nda vergi 19 İsviçre Frangı’dır. Bunun 10,80 Frangı havaalanının genel giderleri için (salonlar, bilgilendirme, yani direk olarak yolcuların konforunu ilgilendiren servisler) alınır, kalan 8,20 Frank ise, güvenlik taramaları, bagaj aramaları ve benzeri servisler için kullanılır. Cenevre Havaalanı vergisi benzerlerinin yanında aslında oldukça düşüktür. Genelde bu vergiler son yıllarda 50-70 Euro civarında iken, son zamanlarda havayolları, 100 Euro'yu geçen bedeller istemektedir.

Havayolu, kolaylık ve vazgeçilmezlik unsurlarını sürdürdükçe vergiler de bu gerçeğin değişmez bir parçası olarak kalacaktır.

| www.ersu.net © Özge Ersu |